امام مهدی (عج): من ذخیره خدا در روی زمین و انتقام گیرنده از دشمنان او هستم
۱۳۹۷/۱۰/۴ تعداد بازدید: ۱۲۴
print

آیت الله شاهرودی از ارتباط با شهید صدر و امام تا تاسیس مجلس اعلا

شرحی از زندگی نامه مرحوم آیت الله هاشمی شاهرودی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام, منتشر شد

آیت الله سید محمود هاشمی شاهرودی رئیس مجمع تشخیص مصلحت نظام و عضو فقهای شورای نگهبان ساعاتی قبل در سن 70 سالگی دار فانی را وداع گفت و به دیار باقی شتافت.

 

خبرگزاری تسنیم ضمن تسلیت به مناسبت درگذشت این عالم ربانی و مجاهد انقلابی، در گزارشی به بررسی زندگی نامه مرحوم هاشمی شاهرودی پرداخته است که از منظرتان می گذرد:

 

از تولد در نجف تا ارتباط نزدیک با شهید سید محمدباقر صدر

 

مرحوم آیت الله سید محمود هاشمی شاهرودی در سال 1327 در نجف به دنیا آمد. پدرش آیت الله سید علی هاشمی شاهرودی از اولین شاگردان آیت الله العظمی خویی و تقریرکننده دروس خارج مرحوم خویی به شمار می آمد. مادر ایشان نیز دختر مرحوم آیت اللّه سید علی مددی موسوی قائینی از علمای بزرگ خراسان بود که سالهای متمادی در شهر مقدس مشهد، به تدریس و تربیت طلاب حوزه علمیه و اقامه جماعت درحرم امام رضا(ع) می پرداخت.

 

وی تحصیلات ابتدایی و دبیرستان را در مدرسه علوی نجف اشرف گذراند. از اولین اساتید وی در دروس دینی حجت الاسلام والمسلمین شیخ هادی سیستانی بود. آیت الله شاهرودی بعد از ورود به مدرسه علمیه "منتدی النشر" و فراگیری علوم دینی در سن 14سالگی به دست مبارک آیت الله العظمی خویی معمم شد.

 

بعد از فراگیری دروس ابتدایی حوزه، به تحصیل خارج فقه و اصول از محضر اساتید مطرح حوزه نجف پرداخت که از آنها می توان به امام خمینی، آیت الله العظمی خویی و شهید آیت الله سید محمدباقر صدر اشاره کرد.

 

از میان اساتید آن مرحوم، ارتباط وی با شهید صدر بیش از دیگران بود و او را در زمره اصحاب نزدیک آن مرجع شهید قرار داد. ( آیت الله سید محمدباقر حکیم و خواهرش بنت الهدی صدر در تاریخ 19 فرودین سال 59 به دستور صدام به شهادت رسیدند.)

 

شهید صدر در نامه ای به یکی از شاگردانش درباره مرحوم شاهرودی گفته بود "آقای هاشمی رشد علمی شگفت انگیز و نبوغ آمیزی دارد." و درباره رابطه علمی میان خود و شاگرد گفته بود "آقای هاشمی(شاهرودی) عنوان وجود من است".

 

به دلیل همین نبوغ و استعداد مرحوم هاشمی شاهرودی بود که قبل رسیدن به سی سالگی از استادش شهید صدر سیدمحمدباقر صدر اجازه اجتهاد دریافت کرد و متن آن بدین شرح است:

 

"بسم الله الرحمن الرحیم

 

والحمدلله رب العالمین و الصلاهٔ و السلام علی اشرف خلقه محمد و آله الطاهرین، و بعد: فرزند گرانقدر ما حجهٔالاسلام والمسلمین سیدمحمود هاشمی دامت برکاته، بخشی از عمر خود را صرف تحصیل فقه و اصول و علوم شریعت کرد و با تأیید و تسدید خداوند سبحانه و تعالی به درجه اجتهاد رسید و الحمد لله رب العالمین او امروز از مجتهدانی است که امید اسلام و مسلمین به آنان بسته است.

شهید صدر در نامه ای به یکی از شاگردانش درباره مرحوم شاهرودی گفته بود "آقای هاشمی رشد علمی شگفت انگیز و نبوغ آمیزی دارد."

 

او در همه امور حسبیه از اینجانب وکالت دارد و نظر او نظر من است، عموم مؤمنین و مقلدین و همچنین وکلای اینجانب مجاز و مأذونند که حقوق شرعیه ای را که به اینجانب می رسانند به ایشان برسانند. از خداوند سبحان مسئلت دارم که ایشان را چون ذخیره ای برای شریعت اسلام حفظ فرماید و السلام علیه و رحمهٔ الله وبرکاته."

 

آیت الله هاشمی شاهرودی از سوی شهید صدر برای نظارت بر امتحانات طلاب حوزه انتخاب شد و همزمان در مسجد هندی نجف برای طلاب به تدریس خارج فقه اشتغال داشت.

 

آشنایی با نهضت امام تا تاسیس مجلس اعلای عراق

 

با شروع نهضت اسلامی به رهبری امام خمینی از 15 خرداد 1342، حوزه علمیه نجف نیز به دلیل حضور مراجع و علمای برجسته در آنجا به یکی از کانون های مبارزه علیه رژیم پهلوی تبدیل شد. آیت الله هاشمی شاهرودی نیز از این رهگذر با اندیشه های امام آشنا شد و پس از تبعید امام راحل به نجف اشرف، در زمره شاگردان ایشان درآمد و قبل از تبعید امام، رابط شهید صدر با ایشان شد.

 

در واقع دو واسطه بین امام و شهید صدر نقش اساسی داشتند. اولین واسطه مرحوم سید احمد خمینی بود که رابطه خویشاوندی با خاندان صدر هم داشت و واسطه دوم آیت الله هاشمی شاهرودی که نظریات شهید صدر درباره امور مهم مربوط به امت اسلام از جمله فشارهای رژیم بعث به حوزه نجف، اخراج، دستگیری و اعدام علما و اقدامات صدام علیه مراسمات مذهبی شیعیان را به امام راحل منتقل می کرد.

با پیروزی انقلاب اسلامی، تظاهرات گسترده ای در شهرهای عراق خصوصاً در نجف اشرف در تأیید انقلاب اسلامی و رهبری امام خمینی برگزار شد. رژیم صدام و مأموران امنیتی آن جستجوی گسترده ای را برای دستگیری علمای مبارز نجف از جمله مرحوم هاشمی شاهرودی آغاز کردند. وی با درخواست شهید صدر از عراق خارج شد و پس از رفتن به کویت، از آنجا به ایران مهاجرت کرد.

 

مبارزات آیت الله شاهرودی با رژیم بعث و حکومت پهلوی، در سال 1352 موجب شد تا عوامل صدام با هجوم به حوزه نجف، وی را به همراه جمعی دیگر از فضلای حوزه دستگیر و در شعبه5 اداره امنیت عمومی بازجویی و مورد انواع شکنجه های جسمی و روحی قرار گرفت.

 

با پیروزی انقلاب اسلامی، تظاهرات گسترده ای در شهرهای عراق خصوصاً در نجف اشرف در تأیید انقلاب اسلامی و رهبری امام خمینی برگزار شد. رژیم صدام و مأموران امنیتی آن جستجوی گسترده ای را برای دستگیری علمای مبارز نجف از جمله مرحوم هاشمی شاهرودی آغاز کردند. وی با درخواست شهید صدر از عراق خارج شد و پس از رفتن به کویت، از آنجا به ایران مهاجرت کرد. در پی ناکامی دستگاه های امنیتی از دستگیری وی، رژیم صدام سه برادر وی را دستگیر و اعدام کرد و حتی پیکر آنها نیز به دست خانواده شان نرسید. آیت الله شاهرودی پس از ورود به ایران به محضر امام خمینی رفت و مسئولیت هماهنگی میان حوزه های علمیه نجف و امام خمینی را به عهده گرفت و نماینده علی الاطلاق شهید صدر در ایران شد.

 

با شروع جنگ تحمیلی و فشار صدام بر شیعیان و مردم عراق، امام خمینی مأموریتی به آیت الله خامنه ای مبنی بر پیگیری امور عراق دادند. در سال 1361 رئیس جمهور وقت با پیگیری و استفاده از ظرفیت روحانیت مبارز عراق به خصوص آیت الله سید محمدباقر حکیم و آیت الله هاشمی شاهرودی با تنظیم اساسنامه ای تشکل مجلس اعلای انقلاب اسلامی عراق را راه اندازی کردند.

 

آیت الله شاهرودی درباره تأسیس مجلس اعلای عراق و نقش آیت الله خامنه ای در تاسیس این مجلس گفته بود "آیت الله خامنه ای که خدا حفظشان کند، از طرف حضرت امام مسئول شده بودند بحث عراق را دنبال کنند. گمانم اوایل ریاست جمهوری ایشان بود. اعضای «جماعهٔ العلما» همه از نجفی ها بودند. کربلایی ها هم مستقلاً برای خود جماعت هایی را راه انداخته بودند و بیشتر با آقای منتظری و سید مهدی هاشمی سر و کار داشتند. آقا دیدند این شیوه مناسبی نیست و پیشنهاد کردند مجلسی به نام مجلس اعلا تشکیل شود. جنگ هم شروع شده بود و ضرورت ایجاب می کرد که یک مجلس درست و حسابی تشکیل شود که همه اینها را در خود جمع کند.

 

در واقع پیشنهاد مجلس اعلا را ایشان دادند و از همه ما که بیشترمان در قم بودیم دعوت کردند. به بنده هم مستقیم زنگ زدند. تا قبل از آن با ایشان سلام و علیک داشتیم، ولی نه زیاد. یکی یکی افراد را دعوت کردند و خدمتشان رفتیم. ازبعضی آقایان کربلایی هم دعوت کرده بودند. شیخ دیگری هم بود که فوت کرده است. او هم عده ای از کربلایی ها را تحت عنوان «العمل الاسلامی» جمع کرده بود. مقام معظم رهبری همه را در مجلس اعلا جمع کرد و در اولین جلسه بحث های مفصلی هم شد. بعضی ها موافق و برخی مخالف بودند. ایشان گفت که من از طرف امام مسئول هستم. خلاصه ایشان این تشکیلات را ایجاد و اساسنامه ای را تنظیم کرد و از ما خواست بنشینیم و در باره آن بحث و آن را تنظیم و تکمیل کنیم و خدمت ایشان بدهیم. ما هم این کار را کردیم. البته آقای حکیم محور بود. دو سه نفر کربلائی و بقیه نجفی بودند. بنا شد یکی از عالمان اهل سنت هم باشد که از اهالی کرد دعوت شد."

 

مرحوم هاشمی شاهرودی عضو هیئت موسس و اولین رئیس مجلس اعلا بود که پس از چندی، با ریاست شهید حکیم به مدت مدیدی به عنوان سخنگوی این مجلس ایفای نقش مؤثر داشت. برگزاری کنفرانس «جنایات صدام» از مهمترین حرکت های مجلس اعلای عراق در دهه 60 بود.

 

از انتصاب برای بررسی مسائل جدید فقهی تا ریاست قوه قضاییه

 

آیت الله هاشمی شاهرودی در طول 7 دهه حیات مبارکش، فعالیت های علمی و سیاسی مختلفی داشتند. از جمله فعالیت های علمی وی می توان به عضویت در جامعه مدرسین حوزه علمیه قم، شورای عالی سیاستگذاری حوزه، مجمع جهانی اهل بیت (ع)، مجمع تقریب مذاهب اسلامی و ریاست موسسه دائرهٔ المعارف فقه اسلامی اشاره کرد.

 

وی از جمله علمایی بود که در آغاز رهبری آیت الله خامنه ای برای بررسی توان فقهی و علمی رهبر انقلاب با ایشان جلسات مباحثته داشتند. آیت الله مومن در این باره در مصاحبه ای با تسنیم گفته بود " در نخستین روزهایی که آیت الله خامنه ای سرپرستی نظام اسلامی را عهده دار شده بودند، برای اینکه دیگر علمای غیرمسئول از دانش فقهی و علمی ایشان مطلع شوند، با برخی برادران فاضل خدمت آیت الله خامنه ای رسیدیم؛ به ایشان عرض کردیم "برای اینکه دیگران هم از معلومات و دانش فقهی شما مطلع شوند خوب است جلسه ای علمی داشته باشیم"؛ یادم هست که ایشان گفتند، "فعلاً که مدت کمی است که من به عنوان رهبری تعیین شده ام، ملاقات ها برای این کار مانع است"، ما گفتیم "منظورمان همین امروز و فردا نیست، چند وقت دیگر اجازه بدهید" که ایشان قبول کردند.

 

این جلسات با حضور فقهای شورای نگهبان و برخی بزرگان که به لحاظ علمی شایسته بودند و حوزه آنها را به عنوان اعلم قبول داشت، برگزار شد؛ یادم هست از میان علمای قم، جناب آقای کریمی که از علمای بزرگ قم بودند، جناب آقای هاشمی شاهرودی که آن زمان مسئولیت نداشتند، آقای حاتم یزدی و برخی بزرگان دیگر مثل جناب آقای مهدوی کنی به این جلسات دعوت شدند..."

 

همچنین در تاریخ 1371/10/8، آیت الله خامنه ای هیئتی از علما از جمله مرحوم هاشمی شاهرودی را بمنظور بررسی موضوعات و مسائل جدید فقهی و تهیه پاسخ فقهی عالمانه و محققانه به مسائلی که وضع کنونی جهان و پیشرفتهای علمی نو، برای فرد و جامعه ی مسلمان مطرح می سازد، منصوب فرمودند.

 

وی علاوه بر فعالیت های علمی در دو دوره متوالی به مدت 10 سال ریاست قوه قضاییه را از سال 78 الی 88 برعهده داشت. این قوه در زمان ریاست آیت الله هاشمی شاهرودی شاهد برخی تحولات ریشه ای بود از جمله اصلاح برخی قوانین و تدوین قانون جدید مجازات اسلامی، اعمال سیاست زندان زدایی، کیفر زدایی از قوانین، افزایش چشمگیر وکلای دادگستری، گسترش روابط میان قوای قضائیه کشورهای اسلامی اشاره کرد.

 

عضویت در فقهای شورای نگهبان، عضویت در مجلس خبرگان رهبری، ریاست مجمع تشخیص مصلحت نظام از جمله مسئولیت های ایشان بوده است.

 

مرحوم هاشمی شاهرودی از جمله شخصیت های مورد وثوق و اعتماد رهبر معظم انقلاب بودند. امام خامنه ای در دیدار با مسئولان دستگاه قضایی در تاریخ 1387/4/5، درباره شخصیت آیت الله شاهرودی می فرمایند: "امروز خوشبختانه قوه ی قضائیه با مدیریت و ریاست جناب آقای شاهرودی - عالم، مجتهد، فاضل، مسلط بر مبانی و مباحث - اداره می شود؛ این فرصت خیلی خوبی است. وجود یک چنین افرادی و شخصیتهای برجسته در درون قوه ی قضائیه، فرصتهای خوبی است."

  • - گردآوری: تبیان لرستان
نظرات

 نام:
 *نظر:
© کلیه حقوق معنوی و محتوای این سایت متعلق به اداره کل تبلیغات اسلامی استان لرستان می باشد .استفاده از مطالب با ذکر منبع و لینک به سایت بلامانع است.