با تامل در روايات اهل بيت (ع) و كلمات بزرگان اين نكته به خوبي معلوم مي شود كه حقيقت و روح همه عبادات همان توجه و ياد قلبي خداوند متعال است و فقط عبادتي كه خالصانه با توجه و ياد الهي انجام گيرد مطلوب درگاه احديت است و مومن از آن بهره مي برد. و هرگاه عبادتي خالي از توجه قلبي باشد بهره اي ندارد و هر چه قدر توجه در عبادت بيشتر گردد بهره و استفاده بنده هم از آن عبادت بيشتر خواهد شد به عنوان نمونه از حضرت باقر (ع) روايت شده است كه فرمود:"به درستي كه نصف نماز بنده خدا يا يك چهارم يا يك پنچم آن بالا مي رود.پس،از نماز او،آن مقدار بالا مي رود كه قلبش متوجه خداوند بوده است" 1
پس واضح است كه اعتكاف هم به عنوان يك عمل عبادي بزرگ از اين قاعده مستثني نيست و تا هنگامي كه معتكف متوجه حضرت حق باشد و دل از غير خدا بر كند و مراقب اعمال و رفتارهاي ظاهري و باطني خود باشد در حال استفاده كردن از اعتكاف است در غير اين صورت جز گرسنگي و تشنگي و محبوس شدن در مسجد بهره اي نبرده است
خلوت نشيني كه در اعتكاف محقق مي شود فرصتي مناسب براي عبادت و تفكر و انس و مناجات با خداوند متعال است غنيمت شمردن اين فرصت استثنايي و بهره بردن از فضاي معنوي اعتكاف انسان مومن را در راهيابي به مراحل كمال ياري مي كند.
انديشه در شگفتي هاي آفريده ي خداوند متعال خود عبادتي است كه در گوشه خلوت اعتكاف ميسر مي شود بنابراين اعتكاف بستر انديشه و تفكر و خردورزي است.
اعتكاف،آب حيات بخش در كوير غفلت هاست.
غفلت هايي كه انسان را از مدار انسانيت خارج مي كند غفلت از خود و خداي خود بستر مرگ ارزشهاي انساني و نقطه سقوط از پايگاه بلند خردورزي و عشق عرفاني و عامل پيوستن به زندگي پست و حيواني است.
"اولئك كالانعام بل هم اضل اولئك هم الغافلون" 2
اعتكاف تلاشي است براي اينكه انسان هاي فرو رفته در غرقاب روزمرگي ها از فضايل پر التهاب روزانه به سوي خويش و خداي خويش بازگردند.
اعتكاف ،زمينه توبه و بازگشت است، بازگشت به قرآن و معنويت ،بازگشت به دعا و استمداد از عالم غيب، بازگشت از خودمداري به خداگرايي و بازگشت از دنيا محوري به آخرت گرايي است.اعتكاف توقفي ناآگاهانه در مسجد نيست ،صرف درنگ ، مكث و حبس خويشتن در مسجد بدون عشق به عبادت و قصد قربت نيست.
اعتكاف ،لميدن ،خوابيدن ،چرت زدن و احيانا وقت گذراني و پر كردن اوقات فراغت و گردهمايي تفريحي سياحتي و پرداختن به امور مادي و هوسراني ها در خلوت مساجد و بدور از چشم كنترل هاي خانوادگي نيست.
اعتكاف دوره كوتاه مدت خود سازي است كه حداقل سه روز طول مي كشد و انسان را از حاكميت غريزه ها، عادت ها و اشتغالات معمول زندگي آزاد مي كند.
اعتكاف محو خودخواهي ها در امواج بلند خداگرايي و خدمت به امت اسلام است.
اعتكاف برون رفتن از خانه خويش و مصمم شدن بر حضور در خانه حضرت حق است.
عبادتي بسيار با ارزش كه روزه با آنهمه سفارشش و از 5 بناي محكم بودنش تنها يكي از شرايط آن است.
و سخن آخر اينكه اعتكاف گريز از لذت گرايي و هر گونه التذاذ جنسي و مهار حس خود محوري و برتري جويي و بازگشت از قبله دنيا گرايان به سمت و سوي قلب و قبله هستي است.
خودسازي ،محاسبه نفس ،توبه، نيايش ،نماز و تلاوت قرآن و استمداد از آستان قدس ربوبي از ديگر بركات اعتكاف است
1-كليني،كافي،ج 3 ص 362
2-اعراف/آيه 179
تهيه و تنظيم:محمد فتاحي رييس اداره امور فرهنگي و تبليغ